چگونه خونریزی بینی را متوقف کنیم؟
چگونه خونریزی بینی را متوقف کنیم؟ اگر همین حالا بینی شما یا یکی از اعضای خانوادهتان خونریزی دارد، مهمترین کار این است که آرام بمانید، بنشینید، کمی به جلو خم شوید و قسمت نرم بینی را بهدرستی فشار دهید. بیشتر خونریزیهای بینی از بخش جلویی بینی شروع میشوند و با فشار مداوم و صحیح در مدت کوتاهی کنترل میشوند.
با این حال، هر خونریزی بینی را نباید ساده گرفت. اگر خونریزی شدید باشد، بعد از ضربه به سر یا صورت اتفاق افتاده باشد، مدت زیادی ادامه پیدا کند یا همراه با ضعف، سرگیجه و مشکل تنفسی باشد، ممکن است به بررسی پزشکی نیاز داشته باشد.
- روی صندلی بنشینید و سرتان را کمی به جلو خم کنید.
- با انگشت شست و اشاره، قسمت نرم بینی را درست بالای سوراخهای بینی فشار دهید.
- فشار را بدون رها کردن حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ادامه دهید.
- از راه دهان نفس بکشید و خون واردشده به دهان را بیرون بریزید.
نکته: فشار دادن قسمت استخوانی و بالای بینی معمولاً کمکی به توقف خونریزی نمیکند.
خونریزی بینی چیست؟
خونریزی بینی یا رعاف به خارج شدن خون از رگهای داخل بینی گفته میشود. داخل بینی رگهای خونی زیادی وجود دارد و بخشی از آنها بسیار نزدیک به سطح مخاط قرار گرفتهاند. به همین دلیل خشکی، دستکاری بینی، فین کردن شدید، سرماخوردگی یا حتی یک تحریک کوچک میتواند باعث پاره شدن این رگها شود.
خونریزی بینی در کودکان و بزرگسالان شایع است و در بسیاری از موارد مشکل جدی ایجاد نمیکند. با این حال، تکرار مداوم خونریزی یا همراه شدن آن با علائم دیگری میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای باشد و بهتر است علت آن بررسی شود.
چگونه خونریزی بینی را متوقف کنیم؟
اگر هدف شما این است که بدانید برای بند آوردن خون دماغ چه کار کنیم، مهمترین نکته روش صحیح فشار دادن بینی است. برخلاف تصور رایج، عقب بردن سر روش مناسبی نیست؛ چون ممکن است خون به سمت حلق برود و بلعیده شود.
۱. بنشینید و به جلو خم شوید
در اولین قدم، بنشینید و بدن خود را در وضعیت نسبتاً آرام قرار دهید. سر را کمی به سمت جلو خم کنید. این وضعیت کمک میکند خون به جای حرکت به سمت گلو، از بینی خارج شود.
اگر خون وارد دهان شد، آن را بیرون بریزید و تا حد امکان قورت ندهید؛ بلع مقدار قابل توجهی خون میتواند باعث تهوع یا ناراحتی معده شود.
۲. قسمت نرم بینی را فشار دهید
با انگشت شست و اشاره، قسمت نرم و گوشتی بینی را که درست بالای سوراخهای بینی قرار دارد، فشار دهید. لازم نیست استخوان بینی یا قسمت بالای پل بینی را فشار دهید.
هر دو سوراخ بینی را همزمان ببندید و از راه دهان نفس بکشید. فشار باید پیوسته باشد؛ رها کردن مکرر بینی برای اینکه ببینید خونریزی متوقف شده یا نه، میتواند تشکیل لخته را مختل کند.
۳. حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد بعد از یکی دو دقیقه بینی را رها میکند. بهتر است زمان را با ساعت اندازه بگیرید و فشار را به شکل مداوم ادامه دهید.
اگر پس از این مدت هنوز خونریزی ادامه داشت، میتوان فشار دادن بینی را برای یک نوبت دیگر ادامه داد. اگر خونریزی شدید است یا با اقدامات اولیه متوقف نمیشود، ارزیابی پزشکی اهمیت پیدا میکند.
۴. آرام بمانید
اضطراب میتواند شرایط را سختتر کند. بهخصوص در کودکان، دیدن خون ممکن است باعث ترس و گریه شود. فرد را آرام کنید، او را در حالت نشسته نگه دارید و اجازه دهید از راه دهان نفس بکشد.
نشستن + خم شدن به جلو + فشار دادن قسمت نرم بینی + تنفس از دهان + فشار مداوم حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
هنگام خونریزی بینی چه کارهایی نباید انجام دهیم؟
بعضی از کارهایی که بهصورت سنتی برای بند آوردن خونریزی بینی انجام میشوند، نهتنها کمکی نمیکنند، بلکه ممکن است خونریزی را طولانیتر کنند.
| کار اشتباه | چرا انجام ندهیم؟ |
|---|---|
| عقب بردن سر | خون ممکن است به سمت حلق حرکت کند و بلعیده شود. |
| رها کردن مکرر بینی | ممکن است روند تشکیل لخته را مختل کند. |
| فشار دادن قسمت استخوانی بینی | محل مناسب برای کنترل بسیاری از خونریزیهای جلویی بینی نیست. |
| فین کردن بلافاصله بعد از قطع خونریزی | میتواند لخته تشکیلشده را جابهجا کند و خونریزی را دوباره شروع کند. |
| قرار دادن دستمال یا پنبه به شکل عمیق داخل بینی | هنگام خارج کردن آن ممکن است لخته جدا شود و خونریزی دوباره شروع شود. |
علت خونریزی بینی چیست؟
برای پاسخ به سؤال «چرا بینی خون میآید؟» باید شرایط فرد، دفعات خونریزی و علائم همراه آن را در نظر گرفت. گاهی علت بسیار ساده است؛ مثلاً هوای خشک یا دستکاری بینی. در موارد دیگر ممکن است بیماری، دارو یا آسیب باعث خونریزی شده باشد.
خشکی داخل بینی
هوای خشک، بهخصوص در فصلهای سرد یا محیطهایی که سیستم گرمایشی بهطور مداوم کار میکند، میتواند مخاط بینی را خشک و حساس کند. خشکی مخاط احتمال ترک خوردن و خونریزی رگهای سطحی را افزایش میدهد.
دستکاری بینی
دستکاری بینی یکی از علتهای شایع خونریزی، بهویژه در کودکان است. ناخن میتواند به مخاط ظریف داخل بینی آسیب بزند و باعث خونریزی شود.
فین کردن شدید
فشار زیاد هنگام فین کردن میتواند به رگهای ظریف بینی آسیب وارد کند. این مسئله در زمان سرماخوردگی، آلرژی و گرفتگی بینی بیشتر دیده میشود.
سرماخوردگی و آلرژی
التهاب و تحریک مخاط بینی در زمان سرماخوردگی یا آلرژی میتواند احتمال خونریزی را افزایش دهد. عطسههای مکرر، فین کردن و استفاده نادرست از برخی داروهای موضعی نیز ممکن است مخاط را تحریک کنند.
ضربه به بینی
ضربه مستقیم به بینی میتواند باعث خونریزی شود. اگر خونریزی پس از زمین خوردن، تصادف یا ضربه شدید به سر و صورت ایجاد شده باشد، نباید فقط به بند آوردن خون توجه کرد و لازم است احتمال آسیبهای دیگر نیز بررسی شود.
برخی داروها
داروهایی که روی انعقاد خون اثر میگذارند، از جمله برخی داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، میتوانند باعث شوند خونریزی طولانیتر یا کنترل آن دشوارتر شود. اگر چنین دارویی مصرف میکنید، خودسرانه مصرف آن را قطع نکنید و در صورت تکرار خونریزی با پزشک خود مشورت کنید.
اختلالات انعقاد خون
اگر خونریزی بینی مکرر است و همزمان کبودیهای غیرعادی، خونریزی لثه یا خونریزی طولانی پس از زخمهای کوچک وجود دارد، پزشک ممکن است بررسی مشکلات انعقادی را لازم بداند.
بیشتر بخوانید: علت تنفس دهانی در کودکان
چه زمانی خونریزی بینی خطرناک است؟
بیشتر موارد خونریزی بینی خطرناک نیستند، اما بعضی شرایط نیاز به مراجعه سریع به پزشک یا اورژانس دارند. شدت خونریزی، مدت زمان آن و وضعیت عمومی فرد در تصمیمگیری اهمیت دارد.
- خونریزی شدید است یا مقدار خون غیرعادی به نظر میرسد.
- خونریزی با فشار صحیح و مداوم متوقف نمیشود.
- فرد دچار ضعف، سرگیجه، احساس غش یا بیحالی شده است.
- خونریزی پس از ضربه شدید به سر یا صورت ایجاد شده است.
- خونریزی باعث مشکل در تنفس میشود.
- خون زیادی وارد حلق میشود یا فرد دچار استفراغ خونی میشود.
- فرد داروی رقیقکننده خون مصرف میکند و خونریزی قابل توجه است.
در ایران، در شرایط اورژانسی میتوان با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت.
اگر خونریزی بینی مرتب تکرار شود چه کنیم؟
یک خونریزی گاهبهگاه معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد، اما تکرار خونریزی موضوع متفاوتی است. اگر خون دماغ به شکل منظم تکرار میشود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود؛ بهخصوص اگر بدون دلیل مشخص اتفاق بیفتد یا همراه با علائم دیگری باشد.
پزشک ممکن است داخل بینی را معاینه کند تا محل خونریزی، وضعیت مخاط، وجود زخم، خشکی شدید، التهاب یا مشکلات ساختاری بررسی شود. در صورت نیاز نیز آزمایشها یا بررسیهای تکمیلی انجام خواهد شد.
خونریزی بینی در کودکان
خون دماغ در کودکان نسبتاً شایع است و معمولاً از بخش جلویی بینی ناشی میشود. دستکاری بینی، خشکی هوا، سرماخوردگی و آلرژی از عوامل رایج هستند.
اگر کودک خون دماغ شد، مهمترین کار این است که او را آرام کنید. کودک باید بنشیند و کمی به جلو خم شود. سپس قسمت نرم بینی را با فشار مناسب نگه دارید و اجازه دهید از دهان نفس بکشد.
اگر خونریزی کودک مکرر است، بسیار شدید است، بهراحتی متوقف نمیشود یا کودک علائم دیگری مانند ضعف و سرگیجه دارد، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.
بعد از بند آمدن خونریزی بینی چه کنیم؟
قطع شدن خونریزی به این معنی نیست که مخاط بینی بلافاصله کاملاً ترمیم شده است. در ساعات بعد، مراقبت از بینی اهمیت دارد تا لخته ایجادشده جابهجا نشود.
- برای مدتی بینی را دستکاری نکنید.
- تا حد امکان فین شدید انجام ندهید.
- از فعالیت بدنی سنگین و زور زدن در ساعات ابتدایی پرهیز کنید.
- از نوشیدنیها و غذاهای بسیار داغ بلافاصله بعد از خونریزی پرهیز کنید.
- اگر بینی خشک است، درباره استفاده از اسپری یا ژل سالین با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
آیا کمپرس سرد برای خونریزی بینی مفید است؟
کمپرس سرد روی پل بینی یا اطراف صورت ممکن است به کاهش جریان خون کمک کند، اما جایگزین فشار صحیح روی قسمت نرم بینی نیست. بنابراین اگر بینی در حال خونریزی است، ابتدا روی وضعیت بدن و فشار مداوم قسمت نرم بینی تمرکز کنید.
آیا فشار خون بالا باعث خونریزی بینی میشود؟
رابطه فشار خون و خونریزی بینی موضوعی است که زیاد درباره آن سؤال میشود. فشار خون بالا ممکن است در برخی افراد با خونریزی شدیدتر یا دشوارتر برای کنترل همراه باشد، اما نباید هر خونریزی بینی را صرفاً به فشار خون نسبت داد.
اگر خونریزیهای مکرر دارید، مخصوصاً اگر فشار خون شما هم کنترل نشده است، بهتر است هر دو موضوع توسط پزشک بررسی شوند.
برای خونریزی بینی چه زمانی باید به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرد؟
اگر خونریزی بینی مرتب تکرار میشود، علت مشخصی ندارد، بهراحتی بند نمیآید یا زندگی روزمره شما را مختل کرده است، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی میتواند به پیدا کردن علت کمک کند.
متخصص میتواند داخل بینی را با دقت بررسی کند و در صورت مشخص بودن محل خونریزی، بر اساس شرایط بیمار درباره درمان مناسب تصمیم بگیرد. در بعضی موارد، روشهایی مانند سوزاندن رگ خونریزیدهنده یا تامپون کردن بینی مورد استفاده قرار میگیرد.
بیشتر بخوانید: عمل بینی طبیعی در مشهد
آیا ساختار بینی میتواند در خونریزیهای مکرر نقش داشته باشد؟
بله. شرایط داخل بینی فقط به بیماریها و عوامل محیطی محدود نمیشود. خشکی مخاط، انحراف تیغه بینی، تحریک مداوم یک قسمت از بینی یا وجود رگهای سطحی و حساس میتواند در بعضی افراد باعث تکرار خونریزی شود.
به همین دلیل، در فردی که مرتباً دچار خون دماغ میشود، صرفاً استفاده از روشهای خانگی کافی نیست و بهتر است علت اصلی مشخص شود.
چگونه از خونریزی بینی پیشگیری کنیم؟
اگر سابقه خونریزی بینی دارید، چند تغییر ساده میتواند احتمال تکرار آن را کاهش دهد:
- رطوبت داخل بینی را حفظ کنید: در محیطهای خشک، استفاده از روشهای مناسب برای مرطوب نگه داشتن هوا و بینی میتواند کمککننده باشد.
- بینی را دستکاری نکنید: این موضوع بهخصوص برای کودکان اهمیت زیادی دارد.
- فین کردن را با فشار زیاد انجام ندهید.
- درمان آلرژی و گرفتگی بینی را جدی بگیرید.
- داروهای مصرفی را با پزشک مرور کنید: بهخصوص اگر داروهای مؤثر بر انعقاد خون مصرف میکنید.
- در صورت تکرار خونریزی، علت را بررسی کنید: به جای اینکه هر بار فقط خونریزی را متوقف کنید، علت زمینهای را پیدا کنید.
تفاوت خونریزی جلویی و پشتی بینی چیست؟
بیشتر خونریزیهای بینی از قسمت جلویی بینی شروع میشوند و معمولاً با فشار دادن صحیح قسمت نرم بینی قابل کنترل هستند. اما خونریزیهایی که از بخشهای عمقیتر بینی منشأ میگیرند ممکن است شدیدتر باشند و کنترل آنها دشوارتر شود.
اگر خون زیادی از پشت حلق پایین میرود یا خونریزی با روشهای معمول کنترل نمیشود، بهتر است منتظر نمانید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
آیا ساکشن گوش ارتباطی با خونریزی بینی دارد؟
خونریزی بینی و تجمع جرم گوش دو مشکل متفاوت هستند و درمان آنها نیز متفاوت است. اگر همزمان با مشکلات گوش، احساس گرفتگی، کاهش شنوایی یا تجمع جرم گوش دارید، بهتر است به جای استفاده از روشهای خانگی و وارد کردن اشیا داخل گوش، معاینه تخصصی انجام شود.
بیشتر بخوانید: ساکشن گوش در مشهد
سوالات متداول درباره خونریزی بینی
چگونه خونریزی بینی را سریع متوقف کنیم؟
بنشینید، کمی به جلو خم شوید و قسمت نرم بینی را با انگشت شست و اشاره بهصورت مداوم حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار دهید. در این مدت از راه دهان نفس بکشید و بینی را مرتب رها نکنید.
آیا باید هنگام خون دماغ سر را عقب ببریم؟
خیر. بهتر است سر کمی به جلو باشد تا خون به سمت حلق حرکت نکند. عقب بردن سر میتواند باعث بلع خون شود.
آیا کمپرس یخ خون دماغ را قطع میکند؟
سرما ممکن است به کاهش جریان خون کمک کند، اما اقدام اصلی، فشار صحیح و مداوم قسمت نرم بینی است.
اگر خون دماغ بیشتر از ۱۵ دقیقه طول کشید چه کنیم؟
اگر با فشار صحیح و مداوم خونریزی متوقف نشد، بهخصوص اگر خونریزی شدید است یا علائم دیگری مانند ضعف و سرگیجه وجود دارد، باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. منابع پزشکی بسته به شدت و شرایط بیمار، آستانههای متفاوتی برای مراجعه فوری ذکر میکنند؛ بنابراین شدت خونریزی و وضعیت عمومی فرد مهم است.
آیا خون دماغ مکرر طبیعی است؟
تکرار مداوم خونریزی بینی بهتر است نادیده گرفته نشود. ممکن است علت سادهای مانند خشکی و تحریک مخاط وجود داشته باشد، اما گاهی لازم است مشکلات ساختاری، داروها یا اختلالات انعقادی بررسی شوند.
برای خون دماغ کودک چه کار کنیم؟
کودک را آرام کنید، بنشانید و کمی به جلو خم کنید. قسمت نرم بینی را فشار دهید و از او بخواهید از دهان نفس بکشد. اگر خونریزی شدید یا طولانی است یا مرتب تکرار میشود، مراجعه به پزشک ضروری است.
جمعبندی؛ برای بند آوردن خونریزی بینی چه کنیم؟
چگونه خونریزی بینی را متوقف کنیم؟ در بیشتر موارد، پاسخ ساده است: بنشینید، سر را کمی به جلو خم کنید، قسمت نرم بینی را بهطور مداوم فشار دهید و چند دقیقه صبر کنید. مهمترین نکته این است که بینی را مدام رها نکنید و سر را به عقب نبرید.
با این حال، خونریزی شدید، طولانی، تکرارشونده یا خونریزیای که پس از ضربه ایجاد شده است، نیاز به توجه بیشتری دارد. همچنین اگر فرد داروی مؤثر بر انعقاد خون مصرف میکند یا همراه خونریزی دچار ضعف، سرگیجه یا مشکل تنفسی شده است، نباید تنها به درمان خانگی اکتفا کرد.
نیاز به بررسی تخصصی دارید؟
اگر خونریزی بینی شما مرتب تکرار میشود، علت مشخصی ندارد یا همراه با مشکلات دیگر گوش، حلق و بینی است، بهتر است علت آن توسط متخصص بررسی شود.
اگر در مشهد زندگی میکنید و برای مشکلات گوش، حلق و بینی به مشاوره تخصصی نیاز دارید، میتوانید برای ارزیابی و تعیین روش مناسب درمان به دکتر محمدرضا آخوندیان مراجعه کنید.
تشخیص علت خونریزی، قدم اول برای جلوگیری از تکرار آن است.
